(มลพิษจากของเสียอันตราย)นโยบายป้องกันและขจัดมลพิษภายใต้นโยบายและแผนการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๐-๒๕๕๙


(มลพิษจากของเสียอันตราย)นโยบายป้องกันและขจัดมลพิษภายใต้นโยบายและแผนการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๐-๒๕๕๙

สถานการณ์

  • มลพิษจากของเสียอันตราย เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญและมีแนวโน้มที่จะรุนแรงขึ้น ทั้งนี้เพราะของเสียอันตรายที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมต่างๆทั่วประเทศ ทั้งจากอุตสาหกรรม เกษตรกรรม ชุมชน พาณิชยกรรม การบริหาร ท่าเรือการเดินเรือ โรงพยาบาลและห้องปฏิบัติการ กิจกรรมด้านการทหาร สาธารณูปโภค และกิจกรรมต่างๆได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยมีปริมาณประมาณ 1.3 ล้านตัน ในปี 22537 ซึ่งปริมาณของเสียอันตรายที่เกิดขึ้นนี้ยังไม่สามารถกำจัดได้ทั้งหมด โดยในภาคอุตสาหกรรมสามารถกำจัดของเสียอันตรายได้ประมาณปีละ 530,000 ตัน จาก950,000 ตัน ส่วนมูลฝอยติดเชื้อซึ่งเกิดขึ้นปีละ 110,000 ตัน สามารถกำจัดโดยการเผาในเตาได้เพียง 40,000ตัน สำหรับของเสียอันตรายจากชุมชนที่เกิดขึ้นประมาณปีละ 360,000 ตัน ยังไม่มีการรวบรวม กำจัดอย่างถูกวิธี และถูกทิ้งออกสู่สิ่งแวดล้อมร่วมกับมูลฝอยชุมชน ทำให้มีการรั่วไหลหรือแพร่กระจายสู่สิ่งแวดล้อมและส่งผลต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน รวมทั้งก่อให้เกิดความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศ ความเสื่อมโทรมของโบราณวัตถุ และทัศนียภาพ
     
  • ปัจจุบันได้มีการดำเนินการแก้ไขปัญหามลพิษจากของเสียอันตรายได้เพียงบางส่วนทั้งนี้เพราะการการดำเนินการในระยะที่ผ่านมานั้น เป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะเรื่องการกำจัดของเสียอันตรายจากแหล่งกำเนิดประเภทอุตสาหกรรม ไม่ได้คำนึงถึงการควบคุม การนำเข้า การส่งออก การคัดแยก การเก็บรวบรวมให้ถูกวิธี รวมทั้งการขนย้ายจากแหล่งกำเนิดไปยังสถานที่กำจัดขั้นสุดท้ายด้วย ส่วนระบบบำบัดและกำจัดของเสียอันตราย โดยเฉพาะระบบบำบัดและกำจัดของเสียอันตรายจากอุตสาหกรรมที่มีอยู่ก็ยังไม่มีประสิทธิภาพ ไม่สามารถให้บริการได้อย่างเพียงพอและบำบัดได้เฉพาะบางประเภทเท่านั้น โดยมีศูนย์บริการกำจัดกากของเสียจากอุตสาหกรรมที่แสมดำ และสถานที่ฝังกลบขั้นสุดท้ายที่จังหวัดราชบุรีเท่านั้นนอกจากนี้ยังขาดกลไกและมาตรฐาน เกณฑ์ปฏิบัติในการควบคุมในทุกขั้นตอน ทั้งการเก็บ ขน รวบรวม คัดแยก ขนส่ง บำบัดและกำจัดขั้นสุดท้าย โดยเฉพาะของเสียจากชุมชน ส่วนสถานพยาบาลภาครัฐและเอกชน ซึ่งเป็นแหล่งผลิตของเสียอันตรายที่สำคัญ และมีผลสืบเนื่องที่รุนแรงนั้น ยังมีอีกประมาณ 24,000 แห่ง ที่ยังไม่มีระบบกำจัดมูลฝอยติดเชื้อได้อย่างถูกวิธีและครบวงจร รวมทั้งมีความล่าช้าของการออกกฎกระทรวงตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการควบคุมในการกำจัดของเสียอันตรายด้วย และประการสำคัญคือการขาดความร่วมมือจากประชาชน และผู้ประกอบการที่จะทำให้การจัดการของเสียอันตรายเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพด้วย

เป้าหมาย

  1. ลดและควบคุมมลพิษจากของเสียอันตราย ทั้งในภาคอุตสาหกรรมและชุมชนไม่ให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน
  2. สามารถเก็บรวบรวมและกำจัดของเสียอันตรายจากภาคอุตสาหกรรมให้ได้ไม่น้อยกว่าร้อย ละ 95 และจากชุมชนไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 ของปริมาณของเสียอันตรายที่เกิดขึ้น
  3. ให้สถานพยาบาลของรัฐและเอกชนทุกแห่ง มีระบบการจัดการมูลฝอยติดเชื้ออย่างถูกวิธี ตั้งแต่การคัดแยก การเก็บรวบรวม การขนส่ง การบำบัดและการกำจัด

นโยบายและแนวทางดำเนินการ

นโยบายป้องกันและขจัดมลพิษจากของเสียอันตราย ประกอบด้วยนโยบาย 3 ประการ

  1. ให้มีระบบการจัดการของเสียอันตรายอย่างมีประสิทธิภาพ โดยครอบคลุมกระบวนการนำเข้า การส่งออก การขนส่ง การคัดแยก การเก็บรวบรวม การบำบัดและการกำจัดทำลาย
  2. ให้มีระบบป้องกัน และแก้ไขกรณีฉุกเฉินเมื่อเกิดอุบัติภัยขนาดใหญ่จากของเสียอันตรายในภาคอุตสาหกรรม การขนส่ง และคลังสินค้า
  3. ส่งเสริมและสนับสนุนให้ภาคเอกชนสามารถลงทุนหรือมีส่วนร่วมในการลงทุนและดำเนินการจัดการของเสียอันตรายทุกขั้นตอน

แนวทางดำเนินการ

1. แนวทางด้านการจัดการ

1 กำหนดมาตรฐานและเกณฑ์การปฏิบัติในการเก็บรวบรวม การขนส่ง การบำบัด การใช้ประโยชน์ใหม่ และการกำจัด
2 สร้างกลไกให้องค์กรเอกชนสามารถดำเนินการติดตาม ตรวจสอบ ควบคุม และประเมินสถานการณ์การจัดการของเสียอันตรายจากของเสียอันตรายจากแหล่งกำเนิดต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
3 จัดทำและพัฒนาระบบเครือข่ายข้อมูล เกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษและปริมาณของเสียอันตรายที่เกิดจากแหล่งกำเนิดมลพิษแต่ละประเภท
4 ให้นำหลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่ายมาใช้ โดยการจัดเก็บค่าธรรมเนียมในรูปแบบภาษีหรืออื่นๆ ตามกลไกที่เหมาะสม สำหรับการเก็บรวบรวม การบำบัดและการกำจัดของเสียอันตราย
5 สนับสนุนการสร้างกลไกให้โรงงานหรือสถานประกอบการมีระบบบำบัดแลพกำจัดของเสียอันตราย และสามารถขยายบริการรับของเสียจากแหล่งกำเหนิดมลพิษรายย่อยอื่นๆได้ โดยปฏิบัติให้เป็นไปตามมาตรฐานและกฎระเบียบของรัฐ


2. แนวทางด้านการลงทุน

1 ให้มีการลงทุนสร้างโครงสร้างพื้นฐานในการรวบรวม ขนนส่ง บำบัดและกำจัดของเสียอันตรายจากโรงงานอุตสาหกรรมและจากชุมชน โดนสนับสนุนให้ภาคเอกชนร่วมลงทุนหรือรับสัมปทาน หรือรัฐเป็นผู้ลงทุนก่อสร้างและเอกชนรับจ้างดำเนินการ
2 ให้มีการก่อสร้างระบบบำบัดและกำจัดมูลฝอยติดเชื้อในระดับจังหวัดหรือระดับภูมิภาคที่สามารถรองรับปริมาณมูลฝอยจากสถานพยาบาลที่เกิดขึ้นได้ทั้งหมด
3 ใช้มาตรการด้านการเงินและการคลังของประเทศ เพื่อทดแทนค่าใช้จ่ายที่จำเป็นในการเก็บรวบรวม การบำบัด และการกำจัดของเสียอันตรายจาดชุมชน
4 จัดตั้งศูนย์ประสานงานเพื่อควบคุมการนำเข้า การส่งออก การนำผ่าน การขนส่ง และการกำจัดของเสียอันตรายข้ามแดน

 


3. แนวทางด้านกฎหมาย

1 ให้มีการบังคับใช้กฎหมายและดำเนินการกับผู้ฝ่าฝืนอย่างเคร่งครัด รวมทั้งเร่งรัดออกฎระเบียบและข้อบังคับให้เอื้ออำนวยต่อการสนับสนุนต่อการมีส่วนร่วมของเอกชน ในการจัดการของเสียอันตราย
2 ปรับปรุงระเบียบ และมาตรการการจัดการมูลฝอยติดเชื้อให้ครอบคลุมทั้งระบบ โดยสอดคล้องกับระบบปฏิบัติของสถานพยาบาล
3 กำหนดประเภทของแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องควบคุมการปล่อยของเสียอันตรายออกสู่สิ่งแวดล้อม และมาตรฐานควบคุมมลพิษจากแหล่งกำเนิด


4. แนวทางด้านการสนับสนุน

1 สนับสนุนให้มีการศึกษา วิจัยและพัฒนา ระบบ รูปแบบ และเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการกำจัดของเสียอันตราย เพื่อลดปริมาณของเสียอันตราย รวมทั้งส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีเพื่อนำของเสียอันตรายกลับมาใช้ประโยชน์
2 สร้างกลไกสิ่งจูงใจด้านการเงินการคลัง เพื่อสนับสนุนให้เอกชนมีส่วนร่วมในการจัดการของเสียอันตราย
3 ฝึกอบรมเพื่อให้เจ้าหน้าที่ทั้งภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง มีความรู้ความเข้าใจในการจัดการของเสียอันตราย รวมทั้งรณรงค์และประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนและองค์กรเอกชน มีส่วนร่วมในการจัดการของเสียอันตรายอย่างต่อเนื่อง